Το Άρθρο στην Εσπεράντο

Οριστικό άρθρο

Η Εσπεράντο διαθέτει μόνο ένα οριστικό άρθρο, το la. Η παρουσία του στην πρόταση δείχνει ότι ο ομιλητής μιλάει για κάτι συγκεκριμένο, το οποίο ο ακροατής ή αναγνώστης ήδη γνωρίζει ή μπορεί να αναγνωρίσει.

Το la δεν κλίνεται, ούτε παίρνει κάποια κατάληξη. Δηλαδή δεν επηρεάζεται από αριθμό ή γένος, και χρησιμοποιείται σπάνια με αντωνυμίες:

• la domo = το σπίτι
• la infanoj = τα παιδιά

Η θέση του la στην πρόταση

Το la τοποθετείται πριν από το ουσιαστικό και πριν από οποιοδήποτε επίθετο το συνοδεύει.

Παραδείγματα:

• en la domo = στο σπίτι
• ĉe la bela junulino = δίπλα στην όμορφη κοπέλα
• pri la altaj domoj = για τα ψηλά σπίτια

Πότε χρησιμοποιείται:

Η χρήση (ή μη χρήση) του la αλλάζει το νόημα. Δείχνει αν το πρόσωπο ή πράγμα για το οποίο μιλάμε είναι γνωστό στον ακροατή ή άγνωστο / αδιάφορο.

Ορισμένες χαρακτηριστικές περιπτώσεις:

• Χρησιμοποιείται το άρθρο για διακριτά αντικείμενα η ύπαρξη των οποίων έχει αναφερθεί ή υπονοηθεί πριν:
  • Mi trovis botelon kaj deprenis la fermilon. = Βρήκα ένα μπουκάλι και έβγαλα το καπάκι.
• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εκφράσει ολόκληρες τάξεις (ζώων, φυτών, κλπ) ή τύπους αντικειμένων (ωστόσο, μπορούμε να μιλήσουμε για ένα εκπρόσωπο του είδους στον ενικό, χωρίς άρθρο, και να εννούμε την καταγορία γενικά):
  • La hundoj estas timindaj. = Τα σκυλιά είναι πιστά.
  • Leono estas besto. = Το λιοντάρι είναι ζώο. →(Μιλάμε για το είδος λιοντάρι.)
• Το συναντάμε σε επίθετα που λειτουργούν σαν ουσιαστικά:
  • la blua = ο-η-το μπλε
• Χρησιμοποιείται ακόμα και όταν επίθετα χρησιμοποιούνται σαν ονόματα των γλωσσών (αντίθετα, τα ονόματα γλωσσών που είναι ουσιαστικά δεν παίρνουν άρθρο – πχ Esperanto, Sanskrito, Ido, Volapuko):
  • la angla = τα αγγλικά (δηλαδή “η αγγλική γλώσσα”)
  • la greka = τα ελληνικά (δηλαδή “η ελληνική γλώσσα”)
• Όταν μιλάμε για αναντικατάστατα μέλη του σώματος και παρόμοιους όρους, όπου σε άλλες γλώσσες χρησιμοποιούνται κτητικές αντωνυμίες:
  • Li tranĉis la manon. = Έκοψε το χέρι του.
• Μερικές φορές χρησιμοποιούμε το la όχι επειδή αναφέραμε κάτι, αλλά επειδή ο ακροατής μπορεί να το υποθέσει:
  • Mi aĉetis aŭton, sed la motoro ne funkcias. = Αγόρασα ένα αυτοκίνητο, αλλά η μηχανή δεν δουλεύει.
    → Δεν έχουμε αναφέρει τη μηχανή, αλλά κάθε αυτοκίνητο έχει μηχανή.
• Χρησιμοποιούμε επίσης το laόταν ο ακροατής βλέπει ή αντιλαμβάνεται άμεσα αυτό για το οποίο μιλάμε.
  • La floroj odoras tre bone. Τα λουλούδια μυρίζουν πολύ ωραία.
    → Οι ακροατές πιθανότατα μυρίζουν ή βλέπουν τα λουλούδια.

Πότε δεν χρησιμοποιείται:

Δεν χρησιμοποιούμε το la όταν υπάρχει ήδη άλλος προσδιοριστής που δίνει στο ουσιαστικό οριστικότητα ή ατομικότητα. Τέτοιοι προσδιοριστές είναι:

• κτητικές αντωνυμίες: mia, via, lia… (δικός-η-ο μου, δικός σου, δικός του …)
• Απλές Λέξεις Πίνακα με -u, -a, -es: tiu, ĉiu, kies… (εκείνος, καθένας, καθενός…)
• ambaŭ (και οι δύο)
• unu(όταν δεν σημαίνει αριθμό, αλλά λειτουργεί σαν αόριστο άρθρο με την έννοια “κάποιος”)

Όχι la πριν από προσφώνηση (vokativo)

Για παράδειγμα δεν λέμε ποτέ:

• La kelnero, alportu al mi glason da biero!

Αλλά λέμε:

• Kelnero, alportu al mi glason da biero! Σερβιτόρε, φέρε μου ένα ποτήρι μπύρα!

Δεν χρησιμοποιούμε la πριν από πραγματικά κύρια ονόματα, δηλαδή λέξεις που είναι αυτοτελώς ορισμένες:

• Pasintjare mi vojaĝis al Kanado. → Όχι: al la Kanado
• Kie estas Francisko? → Όχι: la Francisko

Σύντομη μορφή l’

Σε ορισμένες περιπτώσεις (ιδίως στην ποίηση ή για ρυθμικούς λόγους), χρησιμοποιείται η σύντομη μορφή l’ αντί για la.

Αόριστο άρθρο

Η Εσπεράντο δεν έχει αόριστο άρθρο. Η αοριστία υπονοείται από το νόημα:

• domo = (ένα) σπίτι
• hundo = (ένας) σκύλος
• Mi vidis hundon. = Είδα έναν σκύλο (οποιονδήποτε)